مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
265
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
گلنار بسريشند و قرص كنند « 1 » . و اللّه اعلم « 2 » . باب چهارم : در حبها « 3 » حب اياره : دماغ را از بلغم « 4 » پاك كند و سودا و « 5 » صرع را سود دارد « 6 » : اياره فيقرا ، تربد سپيد مجوف « 7 » : هريك « 8 » يك درم / غاريقون : نيم درم / شحم حنظل : دانگى / نمك هندى : دانگى « 9 » / انيسون : دانگى / حب النيل : نيم درم « 10 » ؛ كوفته و بيخته ، به « 11 » آب رازيانه بسريشند « 12 » و حب سازند . حب صبر : عرق النساء را سود دارد « 13 » و مفاصل را از بلغم پاك كند : صبر اسقوطرى « 14 » : 1 « 15 » درم / حب النيل : نيم درم / غاريقون : نيم درم « 16 » / تربد سپيد « 17 » مجوف : يك مثقال / ماهى زهره « 18 » : يك درم / مقل : دانگى / مصطكى : دانگى / كثيرا :
--> ( 1 ) . م : - قرص گلنار . . . كنند ؛ + قرص كبر جهت دفع سپرز با سكنجبين خوردن نافع است : پوست بيخ كبر پنج درم ؛ زراوند طويل دو درم فرنجمشك و فلفل سياه از هريك شش درم همه را كوفته و بيخته به سى درم سركه كهنه و چهار درم اشق در آن كرده باشند ، خمير كنند و هر صباح يك مثقال در ده درم شربت سكنجبين به كار برند ، نافع بود . ( 2 ) . م : - و اللّه اعلم . ( 3 ) . حب : به فتح اول ، داروهاى كوفته و سرشته و به گلولههاى خرد به اندازهء ماشى تا نخودى و كوچكتر و بزرگتر كرده ، ج : حبوب . گردها و عصارههاى لا ينحل در آب و بدطعم و بدبو را كه مقدار شربت آن كم باشد با شربت گليسيرين يا صمغ و يا نشاسته و امثال آن بسرشند ، سپس حب سازند و اين براى سهولت بلع است كه بيمار را از خوردن مايع بدبو و بدطعم معاف مىدارد . ( لغتنامه ) . ( 4 ) . م : + و سودا . ( 5 ) . م : - سودا و . ( 6 ) . م : سودمند است . ( 7 ) . م : مجوف سفيد از . ( 8 ) . م : يكى . ( 9 ) . م : مجوف سفيد از . ( 10 ) . م : يكى . ( 11 ) . م : با . ( 12 ) . م : مجوف سفيد از . ( 13 ) . م : سودمند است . ( 14 ) . م : سودمند است . ( 15 ) . م : يك . ( 16 ) . م : + شحم حنظل دانگى . ( 17 ) . م : سفيد . ( 18 ) . م : زهرج ؛ ماهى زهره : به فتح زا و كسر يا فتح را ، پوست بيخ گياهى است به غايت سياه ، مانند جگر ماهى و آن را به عربى سم المسك و شيكران الحوت خوانند . اگر قدرى از آن در آب ريزند ماهىهايى كه در آب باشند مست شوند و تمام بر روى آب آيند و معرب آن ماهى زهرج است . ( برهان قاطع ) .